Papier, klej i albumy

Użyj suchego, bezkwasowego kleju sprzedawanego jako bezpieczny dla zdjęć (photo safe), na przykład kleju w taśmie (rollera), dwustronnej taśmy do zdjęć albo kropek klejących. Nie oddają wilgoci, więc zdjęcie się nie faluje i nic nie przesiąka.

Nie musisz smarować całego tyłu. Pasek lub kropka w każdym rogu i jedna na środku mocno trzymają zdjęcie. Jeśli chcesz móc je później wyjąć, na przykład przy starych lub unikatowych odbitkach, użyj narożników do zdjęć. Wtedy na samym zdjęciu nie ma w ogóle kleju. Płynnego kleju do prac plastycznych i zwykłej taśmy klejącej lepiej nie używaj do zdjęć.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Bezkwasowy oznacza, że papier lub klej ma obojętne pH (około 7), więc z czasem nie niszczy twoich zdjęć i stron. Bez ligniny oznacza, że ligninę, substancję z drewna, usunięto z masy papierowej. Lignina sprawia, że papier z czasem robi się kwaśny, żółty i kruchy. Pomyśl o starej gazecie.

Na klejach i materiałach zobaczysz też oznaczenia „photo safe” i „archival quality”. Te określenia nie są prawnie chronione. Najbardziej godne zaufania są produkty, które przeszły PAT, oficjalny test sprawdzający, czy materiał uszkadza zdjęcia. Przy albumach, które mają przetrwać lata, warto zwracać uwagę na te oznaczenia. Przy journalu, którego używasz na co dzień, ma to mniejsze znaczenie.

Przeczytaj też: Papier bezkwasowy i bez ligniny: co to znaczy i kiedy ma znaczenie

Cardstock to sztywny, zwykle jednolicie barwiony karton. Używasz go jako bazy strony, do matowania zdjęć i do wykrojników. Papier wzorzysty (patterned paper) jest cieńszy i ma nadruk, na przykład kwiaty, kratkę albo tekst. Służy do teł i warstw dekoracyjnych.

Papier wzorzysty bywa zadrukowany jednostronnie lub dwustronnie. Dwustronny jest wygodny, bo tył zwykle pasuje do przodu, a ścinków możesz używać z obu stron. Popularne połączenie to cardstock jako sztywna baza i papier wzorzysty na wierzchu. Nazwa nie mówi jednak wszystkiego: niektóre papiery wzorzyste są prawie tak sztywne jak cienki karton, inne są dużo cieńsze. Dlatego sprawdzaj gramaturę na opakowaniu.

Przeczytaj też: Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

Ogólna zasada: im więcej papier ma unieść, tym cięższy powinien być.

• 80–120 g/m²: journaling, szkice, wkładki i drobne detale
• 120–200 g/m²: papier wzorzysty, warstwy i maty pod zdjęcia
• 200–250 g/m²: cardstock na kartki i sztywne elementy
• 250 g/m² i więcej: baza strony albumu, okładki i strony z dużą ilością embellishmentów

Do strony 30 × 30 cm z wieloma warstwami wybierz raczej trochę cięższy papier, żeby strona się nie wyginała, kiedy przewracasz kartki albumu. Jeśli dopiero zaczynasz, cardstock około 200–250 g/m² i bloczek papieru wzorzystego średniej grubości to dobry start.

Przeczytaj też: Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

Używaj jak najmniej mokrego kleju albo wybierz klej suchy. Papier faluje od wilgoci: włókna pęcznieją i przy schnięciu nie wracają równo na miejsce.

• Do łączenia papieru z papierem używaj kleju w taśmie, taśmy dwustronnej albo arkuszy klejących
• Jeśli jednak używasz kleju w płynie, rozprowadź cienką warstwę aż do brzegów zamiast grubego kleksa
• Wybierz grubszy papier, bo odkształca się mniej niż cienki
• Układaj cienkie arkusze tak, by kierunek włókien był taki sam jak w podkładzie
• Po sklejeniu połóż stronę na kilka godzin pod stosem książek, z arkuszem papieru do pieczenia pomiędzy

Przeczytaj też: Papier, który nie faluje od kleju, farby i wody

Papier do scrapbookingu jest zwykle kwadratowy i sprzedawany w calach:

• 30,5 × 30,5 cm (12 × 12 cali): standardowy format stron albumu
• 20,3 × 20,3 cm (8 × 8 cali): do mniejszych albumów
• 15,2 × 15,2 cm (6 × 6 cali): często w bloczkach, wygodny do kartek, minialbumów i małych warstw

Znajdziesz też papier w formacie A4 i A5, głównie cardstock i papier do drukowania. Kupuj papier, który pasuje do tego, co robisz. Z arkusza 30 × 30 cm wytniesz też mniejsze kawałki, ale odwrotnie się nie da. Do kartek i journali bloczek 15 × 15 cm jest często tańszy i poręczniejszy.

Przeczytaj też: Jaki format albumu wybrać na pierwszy scrapbook

Nie, wybierz format, który pasuje do tego, co chcesz zrobić. 30 × 30 cm (12 × 12 cali) to format standardowy. Masz w nim największy wybór papierów i albumów, a na jednej stronie zmieści się kilka zdjęć i sporo dekoracji. Taki album zajmuje jednak więcej miejsca i wymaga więcej materiałów na stronę.

Albumy A4 są oszczędniejsze, mieszczą się na zwykłej półce z książkami i łatwo dostać do nich koszulki. 20 × 20 cm (8 × 8 cali) i mniejsze sprawdzają się przy wakacjach, na prezent albo gdy wolisz szybko skończyć stronę. Wiele scraperek używa kilku formatów jednocześnie.

Przeczytaj też: Jaki format albumu wybrać na pierwszy scrapbook

Najczęściej używane są albumy na śruby, segregatory na ringach, albumy z oprawą strap-hinge i albumy oprawione. Różnią się głównie tym, jak łatwo dodać strony.

• Album na śruby (post-bound): strony są osadzone na śrubkach, które można przedłużać. Dwie otwarte strony leżą blisko siebie, co ładnie wygląda przy rozkładówce
• Segregator na ringach: wymieniasz strony bez narzędzi. Ringi w kształcie litery D trzymają strony prościej niż okrągłe, ale środek leży mniej płasko
• Strap-hinge: strony są połączone plastikowymi paskami i otwierają się płasko
• Album oprawiony: strony są stałe, więc nic nie dodasz ani nie przesuniesz. Ponieważ nie ma koszulek, możesz za to pracować grubiej

Jeśli album będzie jeszcze rósł, wybierz album na śruby albo na ringach.

Przeczytaj też: Album na śruby, segregator czy samoprzylepny: który wybrać

Unikaj klejów kwaśnych, zawierających dużo wilgoci albo takich, które z czasem puszczają.

• Klej szkolny i klej dla dzieci: często nie jest bezkwasowy i jest zmywalny, więc nie trzyma długo i może zostawiać plamy
• Klej kauczukowy (rubber cement): mocny, ale zwykle kwaśny, brudzi i przebarwia
• Pistolet do kleju na gorąco: wysoka temperatura może uszkodzić zdjęcia, a klej robi grudki
• Zwykła taśma klejąca: żółknie, wysycha i odkleja się
• Zszywki i spinacze bezpośrednio na zdjęciach

Do papieru, zdjęć i lekkich dekoracji bezpiecznym wyborem jest bezkwasowy klej suchy, bezkwasowy klej w sztyfcie albo klej w płynie do papieru. Przy journalu, który nie musi przetrwać dziesięcioleci, możesz wybierać swobodniej.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Klej mokry jest płynny lub do smarowania, na przykład klej w płynie, kleje w pisaku, pasta i klej w sprayu. Klej suchy jest już naniesiony na nośnik, jak w klejach w taśmie, taśmie dwustronnej, kropkach klejących, foam padach i arkuszach klejących.

Klej mokry trzyma mocno, także na szorstkich lub nierównych powierzchniach, i zanim wyschnie, możesz jeszcze coś przesunąć. Wada jest taka, że musi wyschnąć, a nadmiar kleju sprawia, że papier faluje. Klej suchy klei od razu, nie brudzi i nie oddaje wilgoci. Dlatego zwykle jest najlepszy do zdjęć i łączenia papieru z papierem. Klej mokry przyda się do elementów z fakturą, drobnych detali i cięższych dekoracji.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Narożników używasz wtedy, gdy zdjęcie ma się dać później wyjąć albo gdy wolisz nie dawać na nie wcale kleju. Zdjęcie jest trzymane tylko za rogi, więc wysuniesz je bez żadnych uszkodzeń.

Są idealne do starych, unikatowych lub cennych zdjęć oraz do kartek i dokumentów, które może jeszcze zechcesz pokazać albo wysłać. Są samoprzylepne narożniki z papieru i przezroczyste z tworzywa sztucznego. Wybierając tworzywo, postaw na poliester lub polipropylen, a nie PVC. Wadą jest to, że przyklejanie trwa dłużej, a środek dużych zdjęć może się lekko wybrzuszać.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Do cięższych lub nierównych dekoracji, takich jak metalowe zawieszki, guziki, plastikowe figurki i chipboard, najlepiej sprawdza się płynny klej hobbystyczny z cienką końcówką. Wypełnia zagłębienia z tyłu i trzyma nawet przy małej powierzchni styku.

Używaj go niewiele, bo inaczej klej wypłynie spod spodu i może przebarwić papier. Zostaw stronę do wyschnięcia na płasko. Kropki klejące (glue dots) to szybka, sucha alternatywa do guzików i papierowych kwiatów. Przy naprawdę ciężkich elementach pomaga usztywnienie samej strony grubym cardstockiem, żeby się nie wyginała.

Przeczytaj też: Jak dobierać i układać embellishmenty, żeby strona nie była przeładowana

Tak, do łączenia papieru z papierem klej w taśmie (tape runner) to dla wielu scraperek najwygodniejszy klej. Rozwijasz z pojemnika cienki pasek suchego kleju, bez wilgoci, bałaganu i czekania na wyschnięcie.

Są wersje trwałe i takie, które pozwalają przestawić element. Te drugie dają chwilę na przesunięcie. Wiele pojemników można uzupełniać wkładami, co wychodzi taniej niż kupowanie ciągle nowych. Ciężkie lub wypukłe embellishmenty klej w taśmie trzyma słabiej, do nich potrzebujesz kleju w płynie albo kropek klejących. Taśma dwustronna na rolce też jest w porządku, choć trudniej ją dozować, a po przyklejeniu od razu trzyma na stałe.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

G/m², czyli gramatura, to masa metra kwadratowego papieru w gramach. Im wyższa liczba, tym zwykle grubszy i sztywniejszy papier.

Dla porównania: papier do drukarki ma zwykle 80 g/m², pocztówka około 250–300 g/m², a cardstock często od 200 do 300 g/m². Na amerykańskim papierze masa bywa podana w lb (funtach): 65 lb cover to około 175 g/m², 80 lb cover około 216 g/m². Gramatura nie mówi wszystkiego o grubości, bo gęsty papier przy tej samej masie może być cieńszy. Jeśli na opakowaniu nic nie ma, porównaj papier z takim, który znasz.

Przeczytaj też: Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

Jako baza strony papier do drukarki jest za cienki, ale do journalingu, szkiców, wydrukowanych tekstów i kolaży nadaje się dobrze. Papier 80 g/m² szybko się gniecie, faluje od kleju, łatwo się drze i nie uniesie warstw ani embellishmentów.

Jeśli chcesz użyć wydruku, naklej go na cardstock, żeby go usztywnić. Wiele papierów biurowych jest dziś bezkwasowych, ale nie zawsze. Przy albumie, który ma przetrwać lata, sprawdź to na opakowaniu. Na bazę strony lepiej wybierz cardstock o gramaturze co najmniej 200 g/m².

Przeczytaj też: Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

Na samą kartkę weź cardstock o gramaturze około 220–250 g/m². Jest wystarczająco sztywny, żeby stać, i ładnie się składa, jeśli najpierw zrobisz bigowanie.

Jeśli robisz kartki z wieloma warstwami lub ciężką dekoracją, wybierz cięższy karton, 270–300 g/m². Papieru wzorzystego używasz jako warstwy dekoracyjnej na wierzchu. Papier do drukarki jest za cienki na bazę, ale świetnie sprawdzi się jako wkładka do pisania. Do ostrych odbić stempli lepszy jest gładki karton niż mocno fakturowany. Jeśli piszesz atramentem, papier matowy jest przyjemniejszy niż błyszczący.

Przeczytaj też: Jak zrobić własne kartki z materiałów do scrapbookingu

Do łączenia papieru z papierem i do journali bezkwasowy klej w sztyfcie jest w porządku. Przy albumach, które mają przetrwać lata, klej suchy jest pewniejszy. Klej w sztyfcie jest tani i wygodny, ale zawiera trochę wilgoci i z czasem trzyma słabiej, zwłaszcza na gładkim lub błyszczącym papierze.

Rozprowadź cienką warstwę aż do brzegów i dobrze dociśnij. Na zdjęcie daj tylko trochę kleju w rogach i odrobinę na środku, żeby nie powstały grudki. Nie używaj zmywalnego kleju w sztyfcie dla dzieci. Uważaj też na cienki papier, na przykład w niektórych plannerach: wilgoć może tam rozmazać tusz po drugiej stronie.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Foam pady to dwustronnie klejące kosteczki lub paski pianki, które unoszą element o kilka milimetrów. Dają głębię i cień, na przykład pod tytułem, wykrojonym elementem albo matą pod zdjęcie. Są w różnych grubościach i można je też układać jeden na drugim.

Glue dots (kropki klejące) to małe, bardzo mocne kropki kleju na rolce. Są idealne do rzeczy, których zwykły klej nie utrzymuje dobrze, jak guziki, papierowe kwiaty, wstążka i chipboard. Są kropki płaskie i grubsze, które lekko unoszą element. Jedne i drugie to kleje suche, więc nie wpuszczają wilgoci w papier.

Przeczytaj też: Warstwy i głębia na stronie scrapbooka

Wybieraj koszulki z polipropylenu (PP), polietylenu (PE) lub poliestru, bo są chemicznie stabilne. Unikaj PVC (winylu). Z czasem uwalnia substancje, przez które zdjęcia mogą się przebarwiać i przyklejać do koszulki. Na dobrych koszulkach często jest napis „bez PVC” albo „bezkwasowe”.

Koszulki chronią strony przed odciskami palców, plamami i kurzem, a do tego zatrzymują odpadające embellishmenty. Przezroczyste koszulki ładnie wydobywają kolory, matowe (non-glare) mniej odbijają światło. W segregatorach na ringach uważaj, żeby ringi nie zaginały koszulek.

Przeczytaj też: Koszulki na strony: jaki plastik jest bezpieczny dla zdjęć

Użyj papieru akwarelowego lub papieru do mixed media. Zwykły cardstock jest przeznaczony do pracy na sucho i przy dużej ilości wody zaczyna falować, mechacić się, a nawet drzeć.

• Papier akwarelowy około 300 g/m² dobrze chłonie wodę i pozostaje w miarę płaski
• Papier akwarelowy z dodatkiem bawełny lub ze 100 procent bawełny jest najmocniejszy, gdy pracujesz bardzo mokro
• Papier do mixed media około 160–300 g/m² nadaje się do farb, tuszy i kleju
• Jeśli pracujesz w zwykłym notesie lub journalu, najpierw zagruntuj stronę gesso i używaj jak najmniej wody

Im cięższy papier, tym mniej się odkształca.

Przeczytaj też: Papier, który nie faluje od kleju, farby i wody

Użyj kleju w pisaku z cienką końcówką albo nakładaj klej wykałaczką. Wtedy klej trafia tylko tam, gdzie trzeba, i nic nie wypływa spod brzegu.

• Wyciśnij kroplę kleju na kawałek plastiku i nabieraj z niej po trochu wykałaczką
• Podnoś element pęsetą, wtedy nie ubrudzisz palców klejem
• Jeśli zamierzasz wycinać dużo małych elementów wykrojnikiem, najpierw naklej na tył papieru dwustronny arkusz klejący, a potem wycinaj. Każdy element od razu będzie się kleił

Do cekinów i kryształków najlepiej sprawdza się klej w pisaku.

Połóż go na jakiś czas pod ciężkimi książkami, z arkuszem papieru do pieczenia lub czystego papieru po obu stronach. Im dłużej, tym lepiej: często noc albo kilka dni wystarczy.

Jeśli papier mocno się wypaczył, na przykład od akwareli, możesz go ostrożnie wyprasować. Połóż go między dwiema lekko wilgotnymi ściereczkami, prasuj na niskiej lub średniej temperaturze bez pary, odwróć i powtórz. Potem znowu połóż go pod książkami. Nie rób tego, jeśli są na nim zdjęcia, plastik, embossing albo brokat, bo od ciepła mogą się stopić lub uszkodzić. Łatwiej zapobiegać: wybieraj grubszy papier i używaj mniej mokrego kleju.

Przeczytaj też: Papier, który nie faluje od kleju, farby i wody

Często pomaga kawałek nici dentystycznej: wsuń ją za zdjęcie lub papier i ostrożnie przecinaj warstwę kleju ruchem w przód i w tył. To szczególnie dobrze działa przy suchym kleju z taśmy.

Jeśli trzyma mocno, najpierw zmiękcz klej suszarką do włosów i odklej element, póki jest jeszcze ciepły. Uważaj ze zdjęciami, bo nie znoszą dużego ciepła. Na resztki kleju jest specjalna gumka z kauczuku krepowego. Świeży biały klej zetrzesz wilgotną ściereczką. Jeśli zostanie plama albo małe rozdarcie, przyklej na nie embellishment lub kawałek papieru.

Przeczytaj też: Jak naprawić błąd na stronie scrapbooka

Paper pad to bloczek arkuszy papieru wzorzystego dobranych do siebie kolorem i wzorem. Kolekcja idzie dalej: często należą do niej też naklejki, wykrojone elementy, chipboard i cardstock, które razem tworzą spójną całość.

To wygodne zwłaszcza na początku. Wielka zaleta jest taka, że nie musisz sama wybierać, które kolory i wzory do siebie pasują, a twoje strony same z siebie wychodzą spokojniejsze. Bloczki 15 × 15 cm są korzystne cenowo przy kartkach i małych projektach. Nie musisz się ich trzymać: papiery z różnych kolekcji świetnie się łączą, jeśli powtórzysz kilka kolorów.

Przeczytaj też: Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

Przy zdjęciach, które chcesz przechowywać długo, raczej nie. Klasyczne albumy samoprzylepne, nazywane też albumami magnetycznymi, mają warstwę kleju przykrytą plastikową folią. Po latach ten klej żółknie i robi się kwaśny, zdjęcia przywierają na amen, a folia może je przebarwić.

Są za to elastyczne: zdjęcia, wycinki i liściki możesz układać dowolnie. Jeśli chcesz tej swobody bez ryzyka, wybierz album z bezkwasowymi luźnymi stronami i używaj narożników do zdjęć albo kleju bezpiecznego dla zdjęć. Jeśli twoje zdjęcia już są w takim starym albumie, wyjmij je zawczasu i ostrożnie.

Przeczytaj też: Album na śruby, segregator czy samoprzylepny: który wybrać

Klej w sprayu przydaje się przy dużych powierzchniach, na przykład dużym arkuszu papieru albo dużym wydruku. Daje cienką, równą warstwę i papier prawie nie faluje. Przy małych elementach i na co dzień jest niewygodny.

Zwróć jednak uwagę na kilka rzeczy. Pracuj w dobrze wietrzonym pomieszczeniu i spryskuj w kartonowym pudle, żeby mgiełka nie osiadała na stole. Jeśli praca trafi do albumu, wybierz wersję bezkwasową. Jest klej w sprayu trwały i taki, który pozwala przestawić element. Przy trwałym wszystko od razu się trzyma, więc połóż element dobrze za pierwszym razem.

Przeczytaj też: Jaki klej do zdjęć, papieru i ozdób w scrapbookingu

Core dyed, czyli barwiony w masie, oznacza, że cardstock jest zabarwiony na wskroś, a nie tylko z wierzchu. Kiedy go drzesz, szlifujesz albo wytłaczasz, nie widać białego środka.

To przydatne, gdy chcesz darć brzegi albo wytłaczać papier folderem do embossingu: kolor pozostaje jednolity. W zwykłym barwionym cardstocku przy darciu lub szlifowaniu brzegu wychodzi biel. Nic się nie stało. Wiele scraperek używa tego celowo, żeby uzyskać efekt przetarcia lub vintage.

Przeczytaj też: Słowniczek scrapbookingu: od brads po vellum

Kierunek włókien to kierunek, w którym ułożona jest większość włókien w papierze. Wzdłuż włókien papier składa się i drze równiej. W poprzek łatwiej o postrzępione rozdarcie albo popękane zagięcie.

Jak go znaleźć: delikatnie zegnij arkusz w obu kierunkach. Kierunek, w którym ugina się najłatwiej, to kierunek włókien. Możesz też oderwać mały kawałek, bo wzdłuż włókien drze się prościej. Jeśli pracujesz z mokrym klejem, sklejaj dwa arkusze o tym samym kierunku włókien. Pod wpływem wilgoci papier pęcznieje głównie w poprzek włókien, więc tak mniej faluje.

Przeczytaj też: Papier, który nie faluje od kleju, farby i wody

To terminy, na które często trafisz przy papierze i kartonie:

• Vellum: półprzezroczysty papier, ładny do warstw, tytułów i journalingu na zdjęciu. Mokry klej przez niego prześwituje, więc użyj ćwieków (brads) lub zszywek albo nałóż klej w miejscach, które potem zakryjesz
• Papier kraft: brązowy, niebielony papier lub karton o naturalnym wyglądzie. Nie zawsze jest bezkwasowy, więc sprawdź to, jeśli ma stykać się ze zdjęciami
• Chipboard: gruby, prasowany karton. Scraperki znają go głównie jako wycięte kształty i litery do naklejania
• Karton Bristol: gładki, biały karton, często używany jako baza kartek

Przeczytaj też: Słowniczek scrapbookingu: od brads po vellum