Koszulki na strony: jaki plastik jest bezpieczny dla zdjęć

Strona w przezroczystej koszulce wygląda na skończoną. To także sposób, przy którym wielu doświadczonych scrapbookerów zostaje po latach prób: mało co tak łatwo chroni gotowy layout. Ale plastik plastikowi nierówny. Jedna koszulka latami utrzyma twoje zdjęcia w czystości, inna zrobi się lepka i zostawi ślady na tym, co jest w środku. Różnica kryje się w kilku literach na opakowaniu.

Po co używać koszulek na strony

Koszulka na stronę, nazywana też page protectorem albo koszulką wsuwaną, robi więcej, niż tylko ładnie wygląda.

• Chroni zdjęcia przed odciskami palców, kurzem i kroplami kawy.
• Elementy, które się odkleiły, na przykład bilecik albo embellishment (ozdoba, taka jak guzik czy kawałek chipboardu), nie wypadają z albumu, tylko zostają na swoim miejscu.
• Dwie strony leżące naprzeciwko siebie nie stykają się bezpośrednio. Dzięki temu tusz czy klej z jednej strony nie odbije się na drugiej.
• Strony łatwo przesunąć, dodać albo przenieść do innego albumu, zwłaszcza w segregatorze na ringach.

W albumie ze stałymi stronami bez koszulek możesz przełożyć strony arkuszem bezkwasowego papieru. To też chroni, ale słabiej przed palcami i kurzem.

Polipropylen, poliester i PVC

Najczęściej trafisz na trzy rodzaje plastiku. Dwa z nich są w porządku, jeden nie.

Polipropylen (PP) to plastik najczęściej używany do koszulek do scrapbookingu. Jest stabilny, niczego nie wydziela, jest elastyczny i niedrogi. Jest za to nieco mniej przejrzysty niż poliester.

Poliester (PET), często sprzedawany pod marką Mylar, jest najbardziej przejrzysty i najsztywniejszy. Muzea i archiwa przechowują w nim luźne dokumenty i zdjęcia. Jest jednak droższy i może się elektryzować, przez co przyczepia się do niego kurz i drobne kawałki.

Polietylen (PE) jest bardziej miękki i nieco matowy. Znajdziesz go głównie w koszulkach na zdjęcia, koszulkach na negatywy i woreczkach. On też jest bezpieczny.

PVC to czarny charakter. Sam w sobie jest twardy, a miękkość nadają mu plastyfikatory. Z czasem te substancje mogą wydostawać się z plastiku i niszczyć to, co jest w środku: zdjęcia odbarwiają się, koszulka robi się lepka, a czasem zdjęcie przykleja się do plastiku. Dlatego normy dotyczące materiałów bezpiecznych dla zdjęć wykluczają PVC. Wiele tanich teczek ofertowych, starych albumów na zdjęcia i dawnych koszulek na dokumenty jest zrobionych z PVC.

Jak rozpoznać bezpieczną koszulkę?

Na opakowaniu koszulek przeznaczonych do scrapbookingu lub na zdjęcia prawie zawsze jest napisane, z jakiego plastiku są zrobione. Zwróć uwagę na te rzeczy:

• Nazwę plastiku: polipropylen, poliester albo polietylen, lub skróty PP, PET i PE.
• Napis „bez PVC”, po angielsku PVC-free.
• Informację, że materiał przeszedł test PAT. Photographic Activity Test (ISO 18916) to międzynarodowy test, który sprawdza, czy materiał do przechowywania reaguje z materiałem fotograficznym. To najmocniejszy dowód, że coś jest bezpieczne dla zdjęć.
• Cyfrę recyklingu w trójkącie, jeśli jest: 3 oznacza PVC, 5 polipropylen, 1 PET, a 2 lub 4 polietylen.

Nic nie jest napisane? Wtedy pomogą ci nos i dłonie. PVC często ma ten charakterystyczny zapach nowego dmuchanego basenika albo zasłony prysznicowej, jest w dotyku trochę tłusty lub gumowaty i bardzo wiotki. Polipropylen niczym nie pachnie i lekko szeleści, gdy go zginasz. Jeśli masz wątpliwości, używaj takiej koszulki do czegoś innego niż zdjęcia.

Słowo „archiwalny” na opakowaniu niewiele mówi: to nie jest termin chroniony. A „bezkwasowy” dotyczy papieru i kartonu, nie plastiku. W przypadku koszulki liczy się to, z jakiego plastiku jest, a nie to, czy jest na niej napis „bezkwasowy”.

Koszulki na nietypowe formaty

Standardowe rozmiary to koszulki 30,5 × 30,5 cm (12 × 12 cali) i 21,6 × 27,9 cm (8,5 × 11 cali), a do tego koszulki A4 i mniejsze formaty albumów. Do pocket scrapbookingu są koszulki z kieszonkami w różnych układach, na przykład cztery albo sześć kieszonek na stronę.

Jeśli coś nie pasuje, jest kilka sprytnych rozwiązań:

• Przetnij dużą koszulkę na pół i użyj połowy jako półstrony między dwiema pełnymi stronami. Otwarty bok wykończ paskiem washi tape wzdłuż krawędzi. Nie używaj zszywek w pobliżu zdjęć, bo mogą zardzewieć.
• Włóż długi pasek do koszulki i przeszyj na maszynie szew wzdłuż boku. Tak powstanie wąska kieszonka na wymiar; nadmiar odetnij.
• Wybierając album, pomyśl o koszulkach: każda marka ma własny układ dziurek. Wiele koszulek 30,5 × 30,5 pasuje do albumów różnych marek, ale nie zawsze.
• Na luźne rzeczy, które są za duże, na przykład plakat albo całą gazetę, lepsza od składania będzie koszulka w większym formacie albo płaska teczka obok albumu.
• Małe, grube rzeczy, takie jak moneta czy przypinka, zmieszczą się w małym woreczku z polipropylenu przymocowanym do strony.

Przy własnych rozwiązaniach pamiętaj, żeby używać tego samego bezpiecznego plastiku. Pasek taśmy z PVC albo stara teczka ofertowa zniweczy całą resztę twojej staranności.

Czy koszulki nie zamykają zdjęć zbyt szczelnie?

Często słychać tę obawę i łatwo ją zrozumieć. Jednak koszulka na stronę to nie zamknięty worek: góra albo bok są otwarte i powietrze swobodnie przepływa. W przypadku suchych stron w zwykłym pokoju to żaden problem. Stabilne plastiki, takie jak polipropylen i poliester, same niczego nie wydzielają, więc nic się też nie gromadzi.

Ryzyko pojawia się dopiero wtedy, gdy do koszulki dostanie się wilgoć. Strona, która jest jeszcze wilgotna od kleju, farby albo tuszu, czy album stojący w wilgotnej piwnicy albo na strychu, może w plastiku dłużej pozostać mokra niż na otwartym powietrzu. Od tego może pojawić się pleśń. Dlatego pozwól stronom całkowicie wyschnąć, zanim wsuniesz je do koszulki, i przechowuj albumy w suchym miejscu o stałej temperaturze.

W przypadku zwykłych zdjęć jest jeszcze jedna zasada: nie wciskaj ich na siłę do koszulki, która jest odrobinę za mała. Koszulka, która pasuje idealnie albo ma trochę luzu, jest lepsza niż taka, która się napina.

Wymiana starych koszulek

Dawniej PVC było w albumach na zdjęcia bardzo powszechne, a złą sławą cieszą się też albumy samoprzylepne z klejącymi stronami pod folią. Jeśli masz stare albumy albo segregatory, przejrzyj je krytycznym okiem. Czas na wymianę, gdy:

• koszulka jest w dotyku lepka, tłusta lub mętna;
• plastik pożółkł albo pachnie;
• widzisz, że zdjęcia przykleiły się do plastiku albo zostaje w nim odcisk;
• koszulka rwie się przy dziurkach, przez co strona opada.

Ostrożnie wyjmij strony i zdjęcia. Jeśli zdjęcie się przykleiło, nie ciągnij: to zadanie na spokojne popołudnie i osobny sposób postępowania. To, co da się odłączyć, wsuń do nowych koszulek z polipropylenu lub poliestru. Stare koszulki wyrzuć albo używaj ich najwyżej do stempli czy materiałów, które nie są zdjęciami.

Skoro i tak wszystko przekładasz, to dobry moment, żeby zeskanować swoje strony. Wtedy zostaną ci, nawet jeśli jakaś koszulka kiedyś zawiedzie.