Bullet journal: πώς λειτουργεί και πώς να ξεκινήσεις

Στο ίντερνετ ένα bullet journal μοιάζει συχνά με έργο τέχνης: τίτλοι γραμμένοι με καλλιγραφία, λουλούδια σε ακουαρέλα, κολλημένες καρτούλες. Γι' αυτό φαίνεται πιο περίπλοκο απ' ό,τι είναι. Στην ουσία είναι ένα απλό σύστημα για να βγάζεις στο χαρτί ό,τι έχεις στο μυαλό σου, σε ένα μόνο τετράδιο. Παρακάτω θα δεις πώς λειτουργεί, ποιες σελίδες χρειάζεσαι και πώς να ξεκινήσεις, ακόμα κι αν η χρονιά έχει ήδη φτάσει στη μέση.

Τι είναι το bullet journal

Το bullet journal, που συχνά λέγεται σύντομα bujo, είναι ταυτόχρονα ατζέντα, λίστα εργασιών, σημειωματάριο και ημερολόγιο. Δεν χρειάζεται να αγοράσεις έτοιμο planner: φτιάχνεις μόνος σου τις σελίδες, ακριβώς όπως τις χρειάζεσαι. Το όνομα βγαίνει από τις κουκκίδες, τα bullets, με τις οποίες σημειώνεις τα πάντα.

Το σύστημα το επινόησε ο Ryder Carroll, σχεδιαστής ψηφιακών προϊόντων από τη Νέα Υόρκη. Έψαχνε χρόνια έναν τρόπο να κρατά τον έλεγχο των ημερών του. Ως παιδί είχε διαγνωστεί με διαταραχή προσοχής, και οι συνηθισμένες ατζέντες δεν του έκαναν. Το 2013 δημοσίευσε τη μέθοδό του στο ίντερνετ και εκείνη διαδόθηκε γρήγορα. Το 2018 κυκλοφόρησε το βιβλίο του The Bullet Journal Method.

Πολλοί άνθρωποι, πάντως, δούλευαν ήδη χρόνια με παρόμοιο τρόπο. Ο Carroll του έδωσε ένα όνομα και μια σταθερή μορφή.

Το ευρετήριο

Για τα βασικά χρειάζεσαι μόνο τέσσερα είδη σελίδων. Το πρώτο είναι το ευρετήριο (index), ο πίνακας περιεχομένων του τετραδίου σου. Κράτα γι' αυτό τις πρώτες δύο έως τέσσερις σελίδες. Μετά αρίθμησε όλες τις σελίδες, αν το τετράδιό σου δεν είναι ήδη αριθμημένο. Κάθε φορά που ξεκινάς μια καινούργια σελίδα, γράφεις τον τίτλο και τον αριθμό της στο ευρετήριο.

Δεν χρειάζεται να καταγράφεις κάθε μέρα ξεχωριστά. Μετράνε οι σελίδες που θέλεις να ξαναβρείς: η μηνιαία επισκόπηση του Μαρτίου, μια λίστα ανάγνωσης, τα σχέδια για μια ανακαίνιση. Πολλοί που κρατούν bujo βλέπουν ότι μέσα στη χρονιά χρησιμοποιούν λίγο το ευρετήριο, αλλά χαίρονται πολύ που το έχουν όταν αργότερα ψάχνουν κάτι σε ένα γεμάτο τετράδιο.

Το future log

Το future log είναι η επισκόπηση των επόμενων μηνών. Χωρίζεις ένα ή δύο spreads (δύο σελίδες δίπλα δίπλα) σε κουτάκια, ένα για κάθε μήνα. Συνήθως μπαίνουν τρεις μήνες σε κάθε σελίδα. Εκεί σημειώνεις ό,τι είναι πιο μακριά: ένα πάρτι γενεθλίων τον Ιούλιο, ένα ταξίδι, ένα ραντεβού στον οδοντίατρο, τη μέρα που πρέπει να ανανεωθεί η ασφάλειά σου.

Βάλε το future log αμέσως μετά το ευρετήριο, για να το βρίσκεις γρήγορα. Δώσ' του αρκετό χώρο. Μια παραγεμισμένη σελίδα τη χρησιμοποιείς με λιγότερη όρεξη.

Η μηνιαία επισκόπηση

Στην αρχή κάθε μήνα φτιάχνεις μια μηνιαία επισκόπηση, το λεγόμενο monthly log. Στην αριστερή σελίδα γράφεις τις ημερομηνίες του μήνα τη μία κάτω από την άλλη, με το αρχικό γράμμα της μέρας δίπλα. Εκεί σημειώνεις ραντεβού και γεγονότα. Στη δεξιά σελίδα μπαίνει η λίστα εργασιών του μήνα.

Άφησε αριστερά ένα στενό περιθώριο, για να μπορείς αργότερα να βάλεις ένα σύμβολο. Όταν το στήνεις, ρίξε μια ματιά στο future log: ό,τι έχει γραφτεί εκεί για αυτόν τον μήνα, το αντιγράφεις.

Η ημερήσια λίστα

Η ημερήσια λίστα, ή daily log, είναι το σημείο όπου γίνεται η πραγματική δουλειά. Γράφεις την ημερομηνία και από κάτω ό,τι προκύπτει εκείνη τη μέρα: εργασίες, ραντεβού, σκέψεις. Σύντομα, με ένα σύμβολο μπροστά.

Μην ετοιμάζεις τις ημερήσιες λίστες εβδομάδες πριν. Δεν ξέρεις πόσο χώρο θα χρειαστεί μια μέρα. Ξεκίνα απλώς τη νέα μέρα κάτω από την προηγούμενη ή από το προηγούμενο βράδυ. Κάποιοι προτιμούν μια εβδομαδιαία επισκόπηση. Δεν ανήκει στα βασικά, αλλά φυσικά επιτρέπεται. Αν μια εβδομάδα γεμίσει πολύ, μπορείς για τις φορτωμένες μέρες να φτιάξεις και μια ξεχωριστή ημερήσια λίστα.

Συλλογές

Ό,τι δεν έχει ημερομηνία παίρνει δική του σελίδα: μια συλλογή (collection). Για παράδειγμα βιβλία που θέλεις να διαβάσεις, ιδέες για δώρα, συνταγές για δοκιμή ή ένα habit tracker. Ξεκινάς μια τέτοια σελίδα μόνο όταν έχεις πραγματικά κάτι να γράψεις, και την περνάς στο ευρετήριο. Σε ένα tracker ξεκίνα με μία συνήθεια. Δέκα κουτάκια τη μέρα σπάνια τα κρατάς.

Τα σύμβολα

Η καρδιά του συστήματος λέγεται rapid logging: γρήγορη καταγραφή σε σύντομες φράσεις με ένα σύμβολο μπροστά. Τα συνηθισμένα σύμβολα είναι:

• μια τελεία (•) για εργασία
• ένας άδειος κύκλος (o) για γεγονός ή ραντεβού
• μια παύλα (–) για σημείωση, ιδέα ή σκέψη

Την τελεία της εργασίας την αλλάζεις αργότερα, ώστε να βλέπεις με μια ματιά πού βρίσκεται:

• ένα x πάνω στην τελεία: έγινε
• ένα βελάκι προς τα δεξιά (>): μεταφέρθηκε σε επόμενη λίστα
• ένα βελάκι προς τα αριστερά (<): μεταφέρθηκε στο future log, γιατί αφορά πιο μετά
• μια διαγραμμένη εργασία: δεν χρειάζεται πια

Επιπλέον μπορείς να βάλεις ένα ακόμα σύμβολο αριστερά από την κουκκίδα. Τα πιο γνωστά είναι ένα αστεράκι (*) για κάτι σημαντικό και ένα θαυμαστικό (!) για μια καλή ιδέα. Χρησιμοποίησε το αστεράκι με φειδώ. Όταν όλα έχουν προτεραιότητα, τίποτα δεν έχει.

Γράφε τα γεγονότα σύντομα και πραγματολογικά: «Υπέγραψα το συμβόλαιο», όχι μισή σελίδα για το πώς ένιωσες. Αν θέλεις να γράψεις περισσότερα, βάλε από κάτω μια παύλα με μια σημείωση. Με τον ίδιο τρόπο μπορείς να βάλεις μικρά βηματάκια κάτω από μια μεγάλη εργασία, λίγο πιο μέσα.

Αυτά τα σύμβολα δεν είναι νόμος. Αν για εσένα ένα τετραγωνάκι για τις εργασίες δουλεύει καλύτερα, χρησιμοποίησέ το. Γράψε όμως τα δικά σου σύμβολα σε μια σελίδα-κλειδί στην αρχή, για να τα χρησιμοποιείς με συνέπεια.

Η μεταφορά (migration)

Η μεταφορά ακούγεται τεχνική, αλλά είναι απλώς ξαναγράψιμο. Στο τέλος του μήνα περνάς όλες τις ανοιχτές εργασίες. Για κάθε εργασία παίρνεις μια απόφαση:

1. Χρειάζεται ακόμα και γίνεται τώρα; Γράψ' την στη νέα μηνιαία επισκόπηση και βάλε ένα > στην παλιά.
2. Αφορά πιο μετά; Βάλ' την στο future log και δώσ' της ένα <.
3. Δεν έχει πια σημασία; Διάγραψέ την.

Το ξαναγράψιμο είναι ακριβώς το ζητούμενο. Επειδή πρέπει να ξαναγράψεις κάθε εργασία με το χέρι, σταματάς για λίγο και το σκέφτεσαι. Αν κάτι δεν αξίζει τον κόπο να το ξαναγράψεις, μάλλον δεν είναι και σημαντικό. Έτσι η λίστα σου μένει ειλικρινής και δεν γίνεται ατελείωτη.

Αν δεις ότι μια εργασία έχει ήδη μεταφερθεί τρεις φορές, αναρωτήσου αν θέλεις πραγματικά να την κάνεις.

Πρέπει να το διακοσμήσεις;

Όχι. Το bullet journal είναι πρώτα απ' όλα ένα εργαλείο, όχι έργο τέχνης. Πολλοί τα παρατάνε επειδή νομίζουν ότι κάθε σελίδα πρέπει να μοιάζει με τις φωτογραφίες που βλέπουν στο ίντερνετ. Αυτός δεν ήταν ποτέ ο σκοπός.

Αν σου αρέσει να διακοσμείς, προχώρα. Μια λωρίδα washi tape (λεπτή χάρτινη ταινία που ξεκολλάει εύκολα) για να χωρίζεις τους μήνες, μια σφραγίδα για τους τίτλους ή μερικά αυτοκόλλητα κάνουν το τετράδιο προσωπικό. Δεν χρειάζεται να ξέρεις να ζωγραφίζεις. Μια συμβουλή που ακούγεται συχνά: στήσε πρώτα τα πάντα λειτουργικά και διακόσμησε μετά. Έτσι η διακόσμηση δεν μπαίνει εμπόδιο στον προγραμματισμό. Κι αν το bujo σου γίνει περισσότερο χώρος για χρώματα και κολάζ παρά για λίστες, τότε περνάς σιγά σιγά στο art journal. Κι αυτό μια χαρά είναι.

Ποιο τετράδιο και ποιο στυλό

Κάνει οποιοδήποτε τετράδιο. Μερικά πράγματα πάντως διευκολύνουν:

• Τελείες (dot grid). Μικρές κουκκίδες αντί για γραμμές σε βοηθούν να κάνεις ίσιες στήλες, αλλά μένουν σχεδόν αόρατες. Και τα τετραγωνάκια ή οι γραμμές κάνουν.
• Μέγεθος A5. Αρκετά μεγάλο για να δουλεύεις, αρκετά μικρό για να το παίρνεις μαζί σου.
• Αριθμημένες σελίδες και μερικές σελίδες ευρετηρίου στην αρχή σου γλιτώνουν δουλειά. Κάποια τετράδια πωλούνται έτσι.
• Γερό χαρτί, γύρω στα 80 με 100 g/m² ή περισσότερο, για να διαπερνά λιγότερο το μελάνι.

Για το στυλό ισχύει: διάλεξε ένα που σου αρέσει να γράφεις. Ένα μαύρο fineliner ή gel στυλό είναι μια πολύ συνηθισμένη επιλογή. Δοκίμαζε πάντα ένα καινούργιο στυλό πρώτα στην τελευταία σελίδα, για να δεις αν αποτυπώνεται ή αν φαίνεται από την άλλη πλευρά. Ένας χάρακας βοηθά στα trackers και στους πίνακες, και ένα μολύβι είναι χρήσιμο για να σχεδιάζεις πρώτα γραμμές ή για να γράφεις στο ευρετήριο αριθμούς σελίδων που μπορεί να αλλάξουν.

Δεν σου αρέσει ο γραφικός σου χαρακτήρας; Γράψε λίγο πιο αργά ή με κεφαλαία. Αρκεί να διαβάζεται.

Ξεκίνημα στη μέση της χρονιάς ή από την αρχή

Το bullet journal δεν είναι δεμένο με τον Ιανουάριο. Μπορείς να ξεκινήσεις οποιαδήποτε μέρα, γιατί φτιάχνεις τις σελίδες μόνο όταν τις χρειάζεσαι. Ξεκινάς τον Ιούνιο; Φτιάξε ένα future log για τους επόμενους έξι μήνες, μια μηνιαία επισκόπηση για τον Ιούνιο και την πρώτη σου ημερήσια λίστα. Έτοιμο.

Αν σταμάτησες για μερικές εβδομάδες, δεν χρειάζεται να καλύψεις τίποτα. Γύρνα σελίδα, γράψε τη σημερινή ημερομηνία και συνέχισε. Οι άδειες μέρες δεν είναι λάθος, ούτε μια διαγραμμένη λέξη.

Αν το τετράδιό σου γέμισε ή νιώθεις ότι κόλλησες, ξεκίνα ένα καινούργιο τετράδιο. Πάρε μαζί σου μόνο ό,τι πραγματικά χρειάζεσαι: τις ανοιχτές εργασίες, το future log και τις συλλογές που χρησιμοποιείς ακόμα. Όταν αλλάζει η χρονιά, έλεγξε ότι αντιγράφεις τις ημερομηνίες της σωστής χρονιάς. Το παλιό τετράδιο το βάζεις στο ράφι, με το ευρετήριο ως περίληψη εκείνης της περιόδου.

Έτσι ξεκινάς σήμερα

Ετοίμασε ένα τετράδιο και ένα στυλό και φτιάξε αυτές τις πέντε σελίδες:

1. Δύο σελίδες για το ευρετήριο.
2. Μια σελίδα-κλειδί με τα σύμβολά σου.
3. Ένα future log για τους επόμενους μήνες.
4. Μια μηνιαία επισκόπηση για αυτόν τον μήνα.
5. Την πρώτη σου ημερήσια λίστα.

Χρησιμοποίησέ το έναν μήνα χωρίς να προσθέσεις τίποτα. Μετά δες με την ησυχία σου τι δουλεύει και τι όχι, και προσάρμοσέ το. Η προσαρμογή είναι μέρος της διαδικασίας: μετά από μερικούς μήνες το bullet journal σου δεν μοιάζει με κανενός άλλου, μόνο με το δικό σου.