Jaki papier wybrać: cardstock, papier ozdobny i gramatura

W sklepie dla plastyków cały papier wygląda podobnie, dopóki w domu nie okaże się, że tło faluje pod klejem albo kartka smętnie się ugina. Papier to podstawa każdej strony, a znając kilka pojęć, wybierzesz go dużo trafniej. Przeczytasz tu, czym różni się cardstock od papieru ozdobnego, co oznaczają gramy na etykiecie i kiedy tani papier w zupełności wystarczy.

Cardstock i papier ozdobny

Cardstock to sztywny papier, grubszy od papieru do drukarki i cieńszy od tektury. Zwykle jest gładki w jednym kolorze, czasem ma fakturę, na przykład lnu albo drobnych prążków. Używasz go jako bazy strony, jako matu pod zdjęcie (papierowej ramki, dzięki której zdjęcie się wyróżnia), do tagów, etykiet i wszystkiego, co ma pozostać sztywne.

Papier ozdobny, nazywany też patterned paper albo papierem do scrapbookingu, to papier z nadrukiem: kwiaty, kratka, kropki, napisy, mapki miast. Jest cieńszy od cardstocku i ma budować nastrój. Używasz go jako tła, warstwy, do pasków i wycinanych kształtów.

Te dwa rodzaje się uzupełniają. Często spotykany układ to baza z cardstocku, na niej arkusz albo pasek papieru ozdobnego, a zdjęcie na macie z gładkiego cardstocku. Gładki papier daje spokój, papier z nadrukiem opowiada historię.

Uwaga: nazwa na opakowaniu nie zawsze mówi, jak gruby jest papier. Niektóre papiery ozdobne to właściwie lekki cardstock, inne są niewiele grubsze od zwykłego papieru. Dlatego patrz na podaną gramaturę.

Co oznacza gramatura

Gramaturę papieru podaje się w gramach na metr kwadratowy, g/m². Arkusz 80 g/m² ważyłby 80 gramów, gdyby miał dokładnie metr kwadratowy. Zwykły papier do drukarki ma zwykle mniej więcej tyle, cardstock ponad dwa razy więcej.

Im wyższa liczba, tym papier jest zazwyczaj grubszy i sztywniejszy. Ale to waga, nie grubość. Dwa papiery o tej samej gramaturze mogą być inne w dotyku: papier kraft może na przykład wydawać się sztywniejszy niż satynowo gładki papier o tej samej gramaturze, bo powstaje w inny sposób. Dlatego niektórzy producenci podają też grubość jednego arkusza, w mikronach albo milach.

Orientacyjnie:

• 80–100 g/m²: papier do drukarki, na brudnopisy, szablony i journaling, który doklejasz.
• 120–170 g/m²: papier ozdobny i cienkie warstwy, paski, wycinane kształty i składanie.
• 200–250 g/m²: zwykły cardstock, na bazy stron, maty, kartki i wykrojone kształty.
• 270–300 g/m² i więcej: bardzo sztywny, na okładki, pudełeczka, kartki z wieloma warstwami i minialbumy.

Im więcej warstw, kleju i embellishments (ozdób takich jak guziki, naklejki i kwiatki) trafia na stronę, tym sztywniejsza musi być baza. Cienki arkusz ugnie się, gdy tylko go podniesiesz.

Jednocześnie nie chcesz, żeby wszystko było grube. Album z samego ciężkiego papieru źle się zamyka i robi się toporny. W minialbumie łączysz więc sztywne strony z cieńszym papierem dekoracyjnym, żeby zgięcia i grzbiet wytrzymały.

Jeśli pracujesz z ploterem tnącym albo maszyną do wykrojników, sprawdź, z czym twoja maszyna sobie radzi. Bardzo gruby papier nie zawsze przetnie się czysto. Z kolei bardzo cienki papier może się podrzeć przy drobnych wzorach.

Cienki papier bez falowania

Cieńszy papier szybciej wygina się od mokrego kleju. Używaj go wtedy jak najmniej i dobrze rozprowadzaj albo wybierz taśmę dwustronną w rolerze. Świeżo podklejony arkusz połóż na kilka godzin pod stosem książek, wtedy wyschnie płasko.

Jeśli zamierzasz pracować z farbą, tuszem i wodą, zwykły papier ozdobny nie wystarczy. Do tego potrzebujesz papieru akwarelowego albo mixed media o gramaturze około 250–300 g/m².

Jednostronny, dwustronny i barwiony w masie

Papier ozdobny bywa zadrukowany jednostronnie lub dwustronnie. Jednostronny jest często trochę tańszy i prosty w użyciu: od razu wiesz, która strona jest spodem, na który nakładasz klej. Papier dwustronny ma po obu stronach inny, pasujący do siebie wzór. To przydatne, gdy widać obie strony: przy klapkach, kopertkach, chorągiewkach i składanych kartkach. A w praktyce masz dwa arkusze w jednym.

Przy cardstocku sprawdź, czy jest barwiony w masie, po angielsku core dyed. Wtedy papier jest zabarwiony na wskroś. Zwykły kolorowy cardstock ma czasem biały rdzeń, który widać, gdy tylko naderwiesz albo przetrzesz brzeg lub użyjesz folderu do embossingu. Przy papierze barwionym w masie kolor na brzegu pozostaje taki sam. Jeśli zależy ci właśnie na tym kontraście, papier z białym rdzeniem świetnie sprawdzi się przy darciu i przecieraniu brzegów.

Kolekcje papierów czy pojedyncze arkusze

Kolekcja to seria papierów z jednej linii projektowej, w tych samych kolorach i stylu. Pasują do siebie, więc nie musisz sama ich dobierać. Kupujesz je jako bloczek, w którym arkusze są sklejone z jednej strony, albo jako zestaw luźnych arkuszy w folii.

Taki bloczek jest idealny na start albo do dużego albumu w jednym klimacie. Ryzyko: często są w nim arkusze, których nigdy nie użyjesz. Dlatego osoby, które scrapują od dłuższego czasu, często wolą kupować pojedyncze arkusze, dopasowane dokładnie do aktualnych zdjęć. Za arkusz płacisz więcej, ale zostaje ci mniej.

Dobrze działa rozwiązanie pośrednie: wybierz kolory ze swoich zdjęć, weź mały stosik w trzech lub czterech kolorach, po kilka arkuszy każdego, i uzupełnij go gładkim cardstockiem w bieli, czerni i kolorze kraft. Biały zawsze kończy się szybciej, niż myślisz.

O formatach: klasyczny rozmiar to 30,5 × 30,5 cm (12 × 12 cali). Bloczki 15 × 15 cm (6 × 6 cali) są świetne do kartek, matów i minialbumów, bo wzory są na nich drukowane w mniejszej skali. Jaki format albumu do ciebie pasuje, przeczytasz w osobnym artykule.

Kraft, vellum i inne nietypowe papiery

Papier kraft to brązowy, nieco szorstki papier, który znasz z papieru pakowego i papierowych torebek. Jako cardstock jest wdzięczną bazą: pasuje do niego niemal każdy kolor i wzór. Pamiętaj, że spód ma czasem inny odcień niż wierzch, i sprawdź na etykiecie, czy jest bezkwasowy, bo nie każdy brązowy papier taki jest.

Vellum to półprzezroczysty papier, trochę jak kalka. Tworzy delikatną, mglistą warstwę na zdjęciu albo wzorze i ładnie wygląda w tytułach i kopertkach. Kłopot sprawia klej: widać go przez papier. Dlatego przyklejaj vellum w miejscach, które przykryje coś nieprzezroczystego, albo przymocuj go ćwiekami (brads), zszywkami, przeszyciem lub paskiem washi tape.

Znajdziesz też:

• Papier brokatowy i metaliczny, do drobnych akcentów, takich jak tytuł albo kółko pod datą. Duże powierzchnie szybko robią się zbyt krzykliwe.
• Papier tłoczony lub z fakturą, na przykład lnianą albo w drobne kropeczki. Ładny na naturalne lub vintage strony, mniej nadaje się do precyzyjnego stemplowania.
• Gładki cardstock, najlepszy do stempli z cienkimi liniami i do pisania.
• Papier akwarelowy, do wszystkiego, co wymaga dużo wody.

Papier kolorowy, jakiego dzieci używają w szkole, jest tani, ale kolory szybko blakną. Do albumu, który ma przetrwać lata, to nie najlepszy wybór.

Czy tani papier wystarczy?

Czasem tak. Do ćwiczeń, szablonów, pierwszej kartki albo journala, którego intensywnie używasz, budżetowy papier jest w porządku. Odważysz się na więcej eksperymentów, a na początku to bardzo cenne.

Inaczej jest z albumem, który chcesz zachować, albo z prezentem. Znane wady bardzo tanich zestawów:

• Papier jest cienki i faluje pod klejem.
• Nadruk jest nieostry albo kolory są blade.
• W bloczku jest tylko jeden czy dwa arkusze, które naprawdę ci się podobają.
• Brak informacji, czy papier jest bezkwasowy, więc nie wiesz, jak będzie wyglądał za kilka lat.

Dotknij arkusza, obejrzyj go pod światło i sprawdź gramaturę na opakowaniu. Sztywny, ostro zadrukowany arkusz z niedrogiego zestawu może być świetny, a cieniutki arkusz z drogiego bloczka już nie. Lepiej kilka dobrych arkuszy niż stos, którego nigdy nie użyjesz.

Jeśli chcesz papieru, który nie zaszkodzi twoim zdjęciom, szukaj na etykiecie oznaczeń „bezkwasowy” i „bez ligniny”. Co dokładnie oznaczają i kiedy to ma znaczenie, przeczytasz w osobnym artykule.

Drukowanie w domu

Możesz też kupić papier cyfrowy i wydrukować go samodzielnie. Sprawdź wtedy, z czym poradzi sobie twoja drukarka: wiele domowych drukarek ma limit gramatury, a w drukarce laserowej toner na bardzo grubym papierze czasem się odkleja. Najpierw zrób próbę na jednym arkuszu i wybierz gładki papier, żeby nadruk był jak najostrzejszy. Przeczytaj też licencję, bo nie każdego projektu możesz używać do wszystkiego.

Jak zacząć

Jeśli nie masz jeszcze nic, wystarczy niewiele: stosik białego cardstocku o gramaturze około 200–250 g/m², trochę czarnego i kraftowego oraz jeden bloczek papieru ozdobnego w kolorach, które ładnie pasują do twoich zdjęć. Z tym zrobisz pierwsze strony i sama przekonasz się, jaki papier lubisz czuć w dłoniach. To wyczucie jest ostatecznie najlepszym przewodnikiem.