Decoupage z serwetek: jak przykleić serwetkę bez zmarszczek

Serwetka z ładnym wzorem kosztuje prawie nic, a potrafi całkiem odmienić kartkę, okładkę journala albo szklany słoik. Trudne jest samo klejenie: papier serwetki jest tak cienki, że przy pierwszym pociągnięciu pędzlem marszczy się albo rwie. Ale jeśli zachowasz właściwą kolejność i uzbroisz się w odrobinę cierpliwości, uda się, nawet za pierwszym razem.

Czym jest decoupage i czego potrzebujesz

Nazwa decoupage pochodzi od francuskiego słowa oznaczającego wycinanie. Wycinasz albo wydzierasz obrazek z cienkiego papieru, przyklejasz go na podłoże i całość wykańczasz warstwą kleju lub lakieru. Dzięki temu motyw wygląda, jakby był namalowany. Ta technika ma już kilkaset lat i dawniej stosowano ją głównie na meblach, z dziesiątkami warstw lakieru. Dziś najpopularniejszym materiałem jest papierowa serwetka, właśnie dlatego, że jest taka cienka.

Potrzebujesz:

• Serwetki z motywem, który ci się podoba.
• Podłoża: grubego papieru lub tektury, kartki, okładki journala, drewna albo szkła.
• Kleju do decoupage, nazywanego też klejem do serwetek, albo innego kleju na bazie wody.
• Miękkiego, płaskiego pędzla albo gąbeczki.
• Małych nożyczek.
• Ewentualnie jasnej farby akrylowej lub gesso do przygotowania podłoża i lakieru do wykończenia.

Dobre podłoże

Papier serwetki jest przezroczysty. Wszystko, co jest pod nim, prześwituje. Na ciemnym podłożu jasne kwiatki prawie całkiem znikają. Dlatego wybierz białe albo bardzo jasne podłoże albo najpierw pomaluj przedmiot warstwą białej farby akrylowej lub gesso.

Podłoże musi być też czyste, suche i gładkie. Na szorstkiej albo nierównej powierzchni serwetka się zaczepia i widać każdą nierówność. Szkło odtłuść odrobiną alkoholu, a starą puszkę najpierw przeszlifuj albo zamaluj, żeby nadruk nie prześwitywał.

Na papierze najlepiej pracuje się na grubym, białym cardstocku (sztywnym, gładkim kartonie). Cienki papier zacznie falować od mokrego kleju.

Rozdzielanie warstw serwetki

Serwetka ma zwykle dwie lub trzy warstwy. Tylko wierzchnia jest zadrukowana i tylko ją przyklejasz. Pozostałe warstwy są za grube: klej słabo przez nie przesiąka, a efekt wychodzi matowy i nierówny.

Najpierw wytnij albo wydrzyj motyw, kiedy wszystkie warstwy są jeszcze razem. Tak jest łatwiej niż z jedną luźną warstewką. Dopiero potem rozdziel warstwy.

• Zacznij od rożka i ostrożnie wsuń między warstwy paznokieć.
• Jeśli się nie udaje, przyklej na brzegu kawałek taśmy klejącej i za nią pociągnij.
• Kilka sekund ciepłego powietrza z suszarki czasem ułatwia oddzielenie warstw.

Obejrzyj też środkową warstwę. W niektórych serwetkach jest lekko zadrukowana i nada się na drugą, delikatniejszą wersję. Białą dolną warstwę możesz zachować jako bibułę do innych projektów.

Wydzieranie zamiast wycinania daje miękki, postrzępiony brzeg, który na jasnym podłożu staje się prawie niewidoczny. Wycinanie daje wyraźną sylwetkę. Oba sposoby są dobre, zależnie od efektu, jaki chcesz uzyskać.

Klejenie bez zmarszczek i pęcherzyków powietrza

Tu właśnie tkwi cała sztuka. Kilka zasad robi ogromną różnicę.

1. Nałóż klej na podłoże, nie na serwetkę. Suchą serwetkę da się jeszcze przesunąć, mokra się porwie.
2. Użyj cienkiej warstwy kleju, na fragmencie trochę większym niż motyw. Możesz odczekać chwilę, aż klej lekko zgęstnieje.
3. Połóż serwetkę swobodnie. Zacznij z jednej strony albo od środka i pozwól jej spokojnie opaść.
4. Dociśnij ją od środka na zewnątrz suchym palcem, miękką gąbeczką albo płaską stroną suchego pędzla. Tak wypchniesz powietrze i fałdy ku brzegom.
5. Potem nałóż na motyw drugą cienką warstwę kleju, też od środka na zewnątrz. Drobne fałdki i pęcherzyki możesz teraz jeszcze ostrożnie wygładzić.
6. Odczekaj, aż wszystko całkiem wyschnie, zanim zaczniesz dalej pracować albo coś przycinać.

Kilka dodatkowych trików:

• Pracuj na małych kawałkach. Duże motywy marszczą się dużo szybciej. Pokrój duży motyw na kilka części, najpierw zrób zdjęcie, żeby wiedzieć, jak do siebie pasują, i przyklej je z powrotem jak puzzle.
• Na wypukłych przedmiotach pracuj małymi, wydartymi kawałkami, które lekko na siebie zachodzą.
• Niektóre scrapperki kładą warstwę serwetki zadrukowaną stroną w dół na plastikowej koszulce, pędzlem bardzo lekko zwilżają jej spód i odwracają całość na posmarowane klejem podłoże. Potem ostrożnie ściągają plastik.
• Pogódź się z kilkoma drobnymi fałdkami. Na papierze często prawie ich nie widać, a nadają pracy ręcznie robiony charakter.

Jaki klej i jaki lakier

Specjalny klej do decoupage jest wygodny, bo klei i jednocześnie tworzy warstwę ochronną. Po wyschnięciu jest przezroczysty i występuje w wersji matowej, satynowej i błyszczącej. Nie jest jednak niezbędny. Najważniejsze, żeby klej był na bazie wody i pasował do podłoża.

• Papier, tektura i drewno: klej do decoupage albo biały klej hobbystyczny. Biały klej stosuj nierozcieńczony; z dużą ilością wody serwetka robi się zbyt miękka i się rwie.
• Szkło, porcelana i metal: wybierz klej lub medium do gładkich, niechłonnych powierzchni. Jest bardziej płynny i daje mniej zmarszczek. Biały klej też się sprawdzi, ale wtedy nałóż na niego kilka porządnych warstw lakieru, inaczej później zacznie odchodzić.
• Świece: do nich jest osobny klej.

Lakier chroni twoją pracę przed wilgocią, zarysowaniami i brudem. Na kartce albo w journalu często wystarczy ostatnia warstwa kleju do decoupage. Na przedmioty, które bierzesz do ręki albo płuczesz, nałóż dwie lub trzy warstwy lakieru, każdą po wyschnięciu poprzedniej. Czytaj opakowanie: niektóre lakiery całkowicie utwardzają się dopiero po kilku tygodniach, a wiele z nich nie nadaje się do zmywarki.

Jeśli chcesz szczególnie wyróżnić jakiś element, możesz pokryć go grubym, błyszczącym lakierem 3D. Pozwól mu spokojnie wyschnąć i nie używaj suszarki, bo powstaną pęcherzyki i matowe plamy.

Decoupage na szkle, drewnie albo okładce

Na okładce journala albo kartce pracujesz tak jak wyżej, na sztywnym, jasnym podłożu. Odczekaj, aż wszystko dobrze wyschnie, a potem odetnij nadmiar serwetki przy brzegu nożyczkami albo ostrym nożykiem. Później możesz bez problemu stemplować albo pisać po wierzchu; używaj wtedy jednak wodoodpornego tuszu, bo warstwa kleju jest gładka.

Drewno najpierw pomaluj warstwą jasnej, matowej farby. Po przyklejeniu i polakierowaniu możesz lekko przetrzeć brzegi prawie suchym pędzlem z odrobiną szarej lub beżowej farby, żeby uzyskać efekt postarzenia.

Na szkle motyw jest jeszcze bardziej przezroczysty. Jeśli chcesz, żeby był lepiej widoczny, po wyschnięciu pomaluj szkło wokół motywu gąbeczką: najpierw warstwą jasnej farby akrylowej, potem wybranym kolorem. Wykończ lakierem odpowiednim do szkła.

Jeśli papier serwetki jest dla ciebie zbyt delikatny, spróbuj papieru ryżowego do decoupage. Też jest cienki, ale mocniejszy, daje się lekko naciągnąć na wypukłe kształty i nie rwie się tak łatwo.

Czy to dobra technika dla początkujących

Tak. Decoupage to jedna z najprzyjaźniejszych technik na początek. Materiały są tanie, nie potrzebujesz specjalnych maszyn, a nieudaną serwetkę wyrzucasz bez żalu. Zacznij od czegoś małego i płaskiego, na przykład kartki albo tagu, zanim weźmiesz się za słoik czy pudełko.

Największa różnica między pierwszą a dziesiątą próbą to cierpliwość: cienkie warstwy kleju, spokojna praca od środka na zewnątrz i czekanie, aż wszystko wyschnie, zanim pójdziesz dalej. Kiedy to opanujesz, sama zaczniesz kleić równiej i szybciej.