Szablony w scrapbookingu: tusz, farba i pasta bez zacieków

Szablon to najszybsze narzędzie, żeby ożywić puste tło. Kładziesz go na papierze, nakładasz tusz, farbę albo pastę i podnosisz. Gotowe. Trudność tkwi w krawędziach: odrobina za dużo koloru i wzór rozlewa się w niewyraźną plamę. Kilka nawyków wystarczy, żeby tego uniknąć.

Szablony i maski

Szablon to cienki arkusz plastiku z wyciętym wzorem. Kolor przechodzi przez otwory i trafia na papier, a reszta zostaje czysta. Pomyśl o kratce, kropelkach, falach, liściach, napisach albo delikatnym motywie kwiatowym.

Maska działa odwrotnie. To sam wycięty kształt, na przykład koło albo liść. Kładziesz go na papierze i kolorujesz wszystko dookoła. Pod maską papier zostaje biały albo w kolorze, który już tam był. Do wielu szablonów maskę dostajesz gratis: to ten kawałek, który z nich wycięto.

Maskować możesz też innymi rzeczami. Odbita stemplem figurka zakryta papierem maskującym zostaje czysta, kiedy kolorujesz tło wokół niej. A wąską taśmą maskującą (taśmą malarską, która łatwo odchodzi) wyznaczysz pola albo paski, które po nałożeniu tuszu zostaną białe.

Co możesz nałożyć przez szablon

Z grubsza masz trzy rodzaje materiałów, każdy z własnym efektem.

• Tusz daje płaski, miękki wzór. Nakładasz go blending toolem (uchwytem z okrągłą gąbeczką) albo pędzlem do szablonów. Tusz na bazie wody, taki jak distress ink, ładnie się przenika, więc możesz zrobić przejście kolorów.
• Farba, na przykład akrylowa, lepiej kryje i daje mocniejszy kolor. Nakładasz ją gąbką albo pędzlem do szablonów, stemplując.
• Pasta strukturalna, nazywana też texture paste albo modelling paste, daje relief. Rozsmarowujesz ją szpachelką po szablonie, tak że wzór staje się wyczuwalny na stronie.

Do tego są spraye: tusz w buteleczce z atomizerem, którym spryskujesz szablon. To daje luźniejszy, nakrapiany wzór, ładny jako delikatne tło pod zdjęcia.

Tusz przez szablon

Nabierz mało tuszu na narzędzie, najpierw odbij go na kartce brudnopisu i zacznij obok otworów, na plastiku. Potem małymi kółkami przesuwaj się w stronę otworów. Dzięki temu nigdy nie trafi na krawędź cały kleks tuszu naraz. Lepiej trzy cienkie warstwy niż jedna gruba.

Jeśli chcesz zrobić przejście kolorów, zacznij od najjaśniejszego i z jednej strony dodaj ciemniejszy odcień. Używając pędzli w różnych rozmiarach, możesz sprawić, że wzór z jednej strony delikatnie się rozmyje, jakby go zdmuchnął wiatr. Fajny jest też taki pomysł: przesuń ten sam szablon odrobinę i powtórz wzór w drugim kolorze.

Inny wariant to odwrócone szablonowanie. Nakładasz tusz na sam szablon, spryskujesz go odrobiną wody i dociskasz stroną z tuszem do papieru. Wychodzi wodnisty, lustrzany wzór. To samo możesz zrobić wałkiem: nawałkować tusz na szablon i przenieść wzór wałkiem na papier, co daje bardziej miękki, trochę nieregularny efekt.

Farba przez szablon

Przy farbie kusi, żeby nabrać jej dużo. Nie rób tego. Weź odrobinę na gąbkę albo pędzel, większość odciśnij na ręczniku papierowym i stempluj pionowo na szablonie. Nie pocieraj: ruchem pocierającym wpychasz farbę pod krawędź.

Pasta strukturalna przez szablon

Pasta wybacza najwięcej, o ile dobrze trzymasz szablon. Nabierz trochę pasty na szpachelkę i rozprowadź ją jednym albo dwoma pociągnięciami po szablonie, jak masło na chlebie. Potem przeciągnij jeszcze raz krawędzią szpachelki, żeby zebrać nadmiar. Cienka warstwa daje ostrzejsze kształty niż gruba.

Podnieś szablon od razu, prosto do góry, zanim pasta zacznie schnąć. Potem pozwól paście całkiem wyschnąć, zanim coś na niej przykleisz.

Białą pastę możesz zabarwić wcześniej, wmieszając w nią kropelkę farby akrylowej albo tuszu. Albo pokolorować ją po wyschnięciu tuszem lub farbą. Ładnie wygląda też puder do embossingu posypany na mokrą pastę: strząśnij nadmiar i podgrzej heat toolem. Uważaj tylko, żeby nie grzać za długo, bo pasta może zacząć się wybrzuszać. Czasem to akurat fajny efekt, ale nie licz na niego.

Jak utrzymać szablon w miejscu

Szablon, który się przesuwa, daje podwójne krawędzie. Dlatego zawsze przymocuj go, zanim zaczniesz.

• Taśma o słabej przyczepności: taśma maskująca albo washi tape z dwóch lub czterech stron. Najpierw przyłóż taśmę na chwilę do ubrania albo dłoni, wtedy słabiej klei i nie podrze papieru.
• Tablica magnetyczna: metalowa płyta z magnesami albo paskami magnetycznymi, które przytrzymują jednocześnie szablon i papier. Przydatna, jeśli często pracujesz z szablonami.
• Klej w sprayu do repozycjonowania: lekko klejący spray na spód szablonu. Szablon leży wtedy płasko wszędzie, także na środku. Używaj go oszczędnie i daj mu chwilę przeschnąć, zanim położysz szablon.

Jeśli pracujesz na dwóch kawałkach papieru obok siebie, na przykład przy kartce w dwóch kolorach, najpierw sklej je ze sobą od spodu. Odwróć je, połóż szablon dokładnie na środku i przymocuj go też po bokach. Wtedy nic się nie przesunie podczas rozsmarowywania.

Jak nie dopuścić, żeby farba podciekła

Zacieki prawie zawsze biorą się z jednej z tych czterech rzeczy.

1. Za dużo materiału naraz. Nabieraj mniej na gąbkę albo pędzel i buduj kolor warstwami.
2. Szablon, który nie leży płasko. Wygięty albo nowy, zwinięty szablon połóż na noc pod kilkoma ciężkimi książkami. Klej w sprayu też pomaga.
3. Pocieranie zamiast stemplowania. Stempluj pionowo, zwłaszcza przy farbie, i pracuj od krawędzi do środka otworu.
4. Za mokra praca. Tusz, od którego szablon zrobił się mokry, przedostaje się od spodu na papier. Przecieraj spód szablonu za każdym razem, kiedy go przekładasz.

Pomaga też gładki, sztywny papier. Na cienkim papierze farba albo pasta powoduje falowanie, przez co szablon się unosi. Do pasty wybierz raczej sztywny cardstock (gruby, gładki karton) albo panel, który potem przykleisz na stronę.

Jeśli coś jednak nie wyszło, nie wyrzucaj tego od razu. Wytnij udaną część albo zakryj nieudaną krawędź odbiciem stempla, kawałkiem taśmy albo embellishmentem, czyli ozdobą, którą przyklejasz na wierzch. Potem nikt już tego nie zauważy.

Czyszczenie szablonów

Umyj szablon, jak tylko skończysz, a przy paście nawet natychmiast. Zaschniętej pasty i farby akrylowej prawie nie da się już zmyć, a skorupka na krawędzi da następnym razem nierówną linię.

• Pasta i farba akrylowa: od razu pod letnią wodą z kranu, miękką szczoteczką albo gąbką. Połóż przy tym szablon płasko w zlewie, żeby cienkie mostki się nie złamały. Przygotuj miskę z wodą, jeśli nie masz kranu pod ręką.
• Tusz na bazie wody: zwykle wystarczy wilgotna ściereczka albo chusteczka nawilżana dla niemowląt.
• Trudne tusze, na przykład pigmentowe albo rozpuszczalnikowe: płyn do czyszczenia stempli albo specjalny środek do czyszczenia szablonów.

Lepiej nie spłukuj dużych ilości resztek pasty do odpływu. Najpierw zbierz większość ręcznikiem papierowym albo szpachlą. Zostaw szablon do wyschnięcia płasko na ściereczce, a potem przechowuj go na płasko, na przykład w segregatorze z koszulkami. Małe plamki farby, które nie schodzą, to żaden problem, dopóki krawędzie są czyste.

Własny szablon

Zrobienie własnego szablonu jest łatwiejsze, niż myślisz. Potrzebujesz arkusza sztywnej, przezroczystej folii, na przykład grubej folii do rzutnika albo folii sprzedawanej specjalnie jako materiał na szablony. Do jednorazowego użytku wystarczy nawet sztywna koszulka na dokumenty albo kawałek kartonu.

1. Narysuj albo wydrukuj swój motyw i połóż na nim folię.
2. Przymocuj ją taśmą do maty do cięcia.
3. Wytnij kształty ostrym nożykiem modelarskim. Obracaj arkusz, zamiast wykręcać dłoń, wtedy łuki wychodzą płynniej.
4. Uważaj na luźne kształty wewnętrzne, na przykład środek litery O albo A. Zostaw wąskie mostki, inaczej ta część wypadnie.

Jeśli masz ploter tnący, możesz też zlecić mu wycinanie. Wybierz w programie materiał na szablony i najpierw zrób małe cięcie próbne, żeby sprawdzić, czy nóż tnie wystarczająco głęboko. Są też arkusze na szablony z lekko klejącym spodem: same trzymają się papieru, co mocno ogranicza zacieki.

Własny szablon jest idealny na tytuł, datę albo motyw pasujący do twoich zdjęć. A jeśli dobrze go umyjesz, możesz go używać wiele razy.

Kilka pomysłów na początek

Jeśli jeszcze nie wiesz, co zrobić ze swoimi szablonami, spróbuj jednego z tych małych zadań.

• Delikatne tło: jeden szablon, jeden kolor tuszu, na całą stronę, a na to po prostu twoje zdjęcia.
• Bordiura: szablon z falami albo liśćmi tylko wzdłuż dolnej krawędzi albo w jednym rogu strony.
• Pola: podziel stronę wąską taśmą na pola i wypełnij każde innym szablonem w tym samym kolorze.
• Relief: jeden motyw z białej pasty obok zdjęcia, żeby strona zyskała coś wyczuwalnego pod palcami.

Zacznij od czegoś małego, na osobnym panelu albo tagu. Tak sprawdzisz, ile tuszu albo pasty potrzebujesz, zanim zabierzesz się za swoją najpiękniejszą stronę.